تقواها ، انت وليها و مولاها ، و انت خير من زكاها خدايا ! تقواى نفس مرا به آن ببخش ، كه تو دوست و سرور و مولاى آنى ، و بهترين كس براى پاكيزه كردن آنى » . « 2 » و در حديثى به جا مانده از امام صادق - عليه السلام - آمده است كه او در تفسير اين آيه گفت : « براى او آشكار كرد كه به چه كار بپردازد ، و چه كار را ترك كند » . « 3 » [ 9 ] نعمت عقل حقا نعمتى بزرگ است كه همچون آينه‌اى براى طبيعت به شمار مىرود ، و آنچه از خير و شر و زشت و زيبا است در آن منعكس مىشود ، و بزرگتر از آن خواست و اراده‌اى است كه به وسيلهء آن برگزيدن يكى از آن دو به توسط انسان صورت مىگيرد ، و در نتيجه بشر به بلندترين كمال تجسم يافتهء در رستگارى مىرسد ، مگر رستگارى رسيدن به آرزو و تحقق يافتن دورترين هدفها و خواسته‌ها نيست ؟ ! / 137 آرى چنين است . ولى آدمى چگونه به آن مىرسد ؟ با تزكيه و پاكيزه كردن نفس و پاك كردن آن از انگيزه‌هاى شرّ و رسوبات شرك و وسوسه‌هاى شيطان . « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها - هر كه آن را پاك كرد ، رستگار شد . » گفتند : زكات به معنى رشد و افزايش است ، و از آن است زكات زراعت به معنى افزايش حاصل آن ، و تزكيهء قاضى براى گواه كه سبب بالا بردن آن با تعديل است . به نظر من اصل معنى زكات پاك كردن است ، و چون شىء پاك رشد و نمو پيدا مىكند ، در صورتى كه شىء پليد جز تيره‌بختى نتيجه ندارد ، معنى زكات با تطهير ملازمه پيدا مىكند . بعضى گفته‌اند كه بخشنده دستان عرب بر جاهاى مرتفع فرود مىآمدند تا

--> ( 2 ) - القرطبى ، ج 20 ، ص 76 ، و در تفسير نور الثقلين / ج 5 ، ص 586 با اندك تغييرى مثل آن . ( 3 ) - تفسير نور الثقلين / ج 5 ، ص 586 .